Relaties

Zoeken naar onderwerpen in meer dan 100 christelijke websites

transparant.jpg
Open zoekscherm

We hebben allemaal wel eens te maken met boosheid. Als iemand onze grenzen overschrijdt of als we onrecht ervaren, voelen we een onbehagelijk gevoel. Wat is de functie van boosheid en hoe zorgen we ervoor dat het geen probleem wordt?

"Ira furor brevis est" (woede is een kortstondige krankzinnigheid), sprak de Romeinse dichter Horatius in de eerste eeuw voor Christus al puntig. Toch hebben nogal wat mensen last van deze kortstondige krankzinnigheid. Misschien wel de meesten. Boosheid en woede, maar weinig mensen zullen beweren daar nooit last van te hebben (gehad). In het verkeer, in relaties, op het werk of gewoon op jezelf, boosheid komt overal voor. Toch is boosheid iets waar veel mensen zich voor schamen; na een woede-uitbarsting volgt meestal schaamte en een gevoel van leegte omdat je jezelf zo hebt laten gaan, zo de controle over jezelf hebt verloren. Soms gaat de woede gepaard met verbale uitbarstingen of zelfs met fysiek geweld. Woede omdat dingen niet zo gaan als we wel zouden wensen, of omdat we ons gekwetst, geïrriteerd, onbegrepen of onmachtig voelen.

 

Wat is boosheid? 

Boosheid wordt gerekend tot de basisemoties van de mens: blijdschap, boosheid, angst en verdriet. Een emotie is eigenlijk een uitwaartse beweging (e-motie). Boosheid is menselijk en niet per definitie verkeerd. 
 
Het vermogen om boos te worden, zit ingebouwd in de mens en geeft als het ware een verhoogde mate van energie om te kunnen vechten. Boosheid geeft een signaal dat er iets mis is of dat je voorzichtig moet zijn. Het negeren van die signalen kan later leiden tot emotionele en/of sociale schade. 
 
Moderne psychologen willen ons overtuigen van het feit dat er met boosheid niets mis is. Dat het gaat om een normale, gezonde, menselijke emotie die je kunt gebruiken om op te komen voor je rechten. Alleen wanneer de woede met jou op de loop gaat en je het niet meer kunt beheersen, kan woede destructief worden. 
 
Boosheid kan in intensiteit wisselen van lichte irritatie tot geweldige woede. Boosheid gaat gepaard met fysieke en biologische veranderingen: een versnelling van de hartslag, een verhoging van de bloeddruk maar ook van het adrenaline- en noradrenalinegehalte, zeg maar de energiehormonen. 
 
Boosheid is niet hetzelfde als agressie. Agressie is iets dat kan voortkomen uit boosheid maar kan daarmee niet gelijkgesteld worden. 

 

Wat zijn de oorzaken van boosheid?

De oorzaak van boosheid kan zowel van buitenaf als van binnenuit komen: boosheid jegens personen, vanwege gebeurtenissen of door herinneringen of traumatische ervaringen. Sommigen worden boos vanuit teleurstelling en frustratie: de dingen lopen totaal anders dan gepland. Of boosheid ontstaat als een persoon geen vat kan krijgen op de situatie, als hij geen verandering in een situatie kan aanbrengen. Ook kan boosheid voortkomen uit fysieke en/of mentale pijn, of als onze grenzen worden overschreden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als mensen geen rekening houden met waarden en normen die wij hooghouden. Boosheid kan ontstaan als iemand geconfronteerd wordt met onrecht en oneerlijkheid. Uit onderzoek blijkt dat (extreme) boosheid bij mensen vaak blijkt samen te hangen met druggebruik, depressiviteit, angst, seksueel of emotioneel misbruik in het verleden of verdriet als gevolg van verlies.Sommige mensen worden gewoon sneller boos dan anderen. Ze uiten hun ongenoegen in boosheid, of juist in zwijgen, geïrriteerd zijn, sippen, of ze melden zich ziek. Velen hebben een lage frustratietolerantie. De oorzaken kunnen genetisch zijn maar zijn vaak ook sociocultureel bepaald. Zo blijkt uit onderzoek dat de familieachtergrond een grote rol speelt. Mensen die gemakkelijk boos worden, komen vaak uit families die chaotisch zijn en niet in staat zijn tot gezonde emotionele communicatie.

 

Boos worden, hoe?

De Griekse filosoof Aristoteles moet eens gezegd hebben: "Iedereen kan boos worden - dat is gemakkelijk, maar boos zijn op de juiste persoon op het juiste moment en om de juiste oorzaak en op de juiste wijze - dat ligt niet in ieders vermogen en is niet zo gemakkelijk."De instinctieve manier om boosheid te uiten, is agressiviteit. Slaan op kasten, trappen tegen deuren, et cetera. Feitelijk zijn er drie manieren om met boosheid om te gaan: je uit je boosheid, je onderdrukt je boosheid of je kalmeert. Op een assertieve manier je boosheid uiten, is de beste weg. Je houdt dan rekening met de belangen van de ander. Je kunt boosheid ook onderdrukken en vervolgens een andere richting eraan geven door aan iets totaal anders te denken of te bedenken hoe je op een constructievere wijze op de situatie kunt reageren. "Bedenk eens hoe veel meer je lijdt door je woede en verdriet, dan door juist door die dingen waarover je woedend en verdrietig bent", sprak eens Marcus Antonius, vriend en vertrouweling van Julius Caesar. Wijze woorden uit een ver verleden maar nog steeds met actuele betekenis.


Gevolgen

Boosheid kan leiden tot depressiviteit, tot gevoelens van minderwaardigheid, gevoelens van schuld, zelfhaat en zelfverwijten, lichamelijke klachten, agressiviteit en tot verslechtering van sociale relaties. En ondanks dat degenen die hiermee te maken hebben, bemerken dat boosheid niets oplevert, integendeel zelfs, kunnen ze er niet mee stoppen. Een gevaar hierbij is echter dat de boosheid als het ware naar ‘binnenslaat’ en resulteert in een soort passieve agressie of dat de boosheid innerlijk voortwoekert en vervolgens op een ongelegen moment naar voren komt of zorgt voor het ontstaan van lichamelijke complicaties: hoge bloeddruk, depressiviteit, hypertensie. Je kunt jezelf kalmeren wanneer je niet alleen je uitwendige gedrag beteugelt maar ook de inwendige reacties die personen en gebeurtenissen bij je teweegbrengen.

 

Boosheid overwinnen, hoe?

Je iedere keer ongebreideld laten gaan in boosheid levert niets op. Je kunt natuurlijk elke situatie en persoon ontlopen die mogelijkerwijs bij jou woede oplevert. Maar ook dat is niet reëel. Je zult op een andere manier met die situaties en personen moeten leren omgaan.Het komt er dus op aan dat je leert om je gevoelens van boosheid te beteugelen. In de eerste plaats is het nodig om — eventueel met (professionele) hulp van anderen — te achterhalen wat de bron is van je uitbarstingen van boosheid. Het kan helpen als je de situatie beschrijft: •  Wat is er eigenlijk werkelijk aan de hand?
•  Welke gevoelens heb je daarbij?
•  Waarom werd je boos in die situatie?
 

Wat in eerste instantie ook kan helpen, is een aantal keren diep adem te halen en tot tien te tellen. Je moet uiteindelijk komen tot een andere, meer structurele manier van omgaan met jezelf, met je gevoelens en met situaties waarin je boos wordt. Een verandering van denken is daarbij nodig, met een mooi woord: cognitieve herstructurering.

Emoties

Ons denken moet niet geregeerd worden door onze emoties. Blijf daarom verstandig en verantwoord spreken. Vermijd over-emotionele uitdrukkingen waarin woorden als ‘nooit’ of ‘altijd’ voorkomen: ‘Het lukt ook nooit...!’, ‘Jij ook altijd met je...’. Door zo te praten, ben je in feite bezig jezelf te rechtvaardigen. Trek niet te snel conclusies. Luister eerst zorgvuldig naar wat de ander heeft te zeggen en wees eerlijk in de argumenten die je gebruikt. Niets is zo gevaarlijk als op basis van emoties te praten. Praat niet verwijtend (vooral over wat de ander doet of zegt) maar over hoe jij dat ervaart (‘Ik ervaar dit of dat als...’).

Relativeren

Mensen die moeite hebben met het beheersen van boosheid, zijn meestal mensen die uit zijn op de korte-termijnbevrediging van hun behoeften. Zij zullen moeten leren dat hun eisen en wensen niet altijd per direct ingewilligd hoeven of moeten worden, dat ze die eisen en wensen zullen moeten leren relativeren en die op een betere, verantwoorde manier moeten overbrengen. Ook zal hij of zij de eigen grenzen en die van anderen moeten respecteren: niet alles kan wat iemand wil.

Humor

Boosheid kan soms een aanwijzing zijn dat je ook andere delen van het leven onder de loep moet nemen. Misschien moet je je activiteiten beter inplannen. Dat kan frustraties of teleurstellingen voor een groot deel voorkomen. Lach eens wat vaker om jezelf. Humor (niet: sarcasme!) relativeert en kan zorgen voor meer balans. Of ga er eens lekker op uit, verander van omgeving.

 

Verkeerd uiten van boosheid

Als je boosheid op een verkeerde manier uit, kan dat leiden tot innerlijke verbittering. Dit heeft een negatief effect op je omgeving. Je wordt vaker boos. Het kan zelfs leiden tot haat. Er ontstaat een vicieuze cirkel waarbij het steeds moeilijker wordt om boosheid te beheersen. Iedere keer boos worden maakt je namelijk steeds gevoeliger voor die situaties waarover jij je boos kunt maken. Deze verhoogde gevoeligheid vermindert je vermogen om boosheid te beheersen. Dit leidt vervolgens tot een intensivering van het gevoel van boosheid. De opluchting die je ervaart na de uitbarsting van boosheid, wordt elke keer minder. Ook leidt het tot een nog grotere gevoeligheid voor situaties die je boos kunnen maken.

 

Chronisch boos

Wanneer je 'chronisch' boos bent, zorgt dit voor een continu schuldgevoelcyclus. Elke keer dat je faalt om jouw boosheid te beheersen, zorgt dit voor verergering van de schuldgevoelens. Je voelt je alleen nog maar thuis in een omgeving die jouw boosheid bevordert. Je gedrag wordt gekenmerkt door beschuldigingen, wraak, onvriendelijkheid, sarcasme, cynisme, een kritische geest. Geen zaken die goede sociale contacten bevorderen! Verslaving

Boosheid kan leiden tot een vorm van verslaving. Je hebt je boosheid nodig zoals een alcoholist zijn drank nodig heeft. Vaak staan verslaafden bekend als kortaangebonden en niet gemakkelijk in de omgang. Doordat de omgeving een 'boosheidsverslaafde' voorzichtig én omzichtig benadert uit angst voor die boosheid, blijft het probleem in stand.

 

Bron: www.dehoop.org